Κυριακή, 28 Νοεμβρίου 2010

Τα χειλιά-ρικα της κρίσης

[Αναδημοσίευση από την Ελευθεροτυπία]

Του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ

Τα νομίσματα είναι συνδεδεμένα με το οικονομικό φαινόμενο τόσο στο πραγματολογικό όσο και στο ψυχολογικό επίπεδο.

Η αξία τους είναι άυλη. Δεν την αντλούν από το ίδιο το υλικό τους αλλά από τη συμβατική υποχρέωση της κεντρικής τράπεζας που τα έκοψε να επιστρέψει το ισόποσο που αναγράφεται επάνω τους σε χρυσό ή σε συνάλλαγμα, άμα τη εμφανίσει τους. Πρόκειται δηλαδή για μία υποσχετική, μία ομολογία, ένα τραπεζογραμμάτιο.

Το νόμισμα πραγματολογικά διευκόλυνε τις οικονομικές συναλλαγές και επέφερε επανάσταση, καταργώντας τις ανταλλακτικές οικονομίες. Ψυχολογικά εξέθρεψε ένα όνειρο και έναν εφιάλτη. Θα λέγαμε τις δύο όψεις του αυτού νομίσματος.

Το όνειρο της φιλαργυρίας, όπου η εύκολη φύλαξη και συγκέντρωση των νομισμάτων έδωσε νέα διάσταση στο νόημα και την πράξη της αποθησαύρισης. Ο,τι ήταν όνειρο για τους φιλοχρήματους, για πολλούς κοινωνικούς επαναστάτες αποτέλεσε τον εφιάλτη της οικονομικής ανισότητας, των ταξικών διακρίσεων και του καταναλωτισμού.

Τώρα, μάλιστα, με την οικονομική κρίση που από τους περισσότερους ειδικούς αποδίδεται σε χρηματοοικονομικές ακροβασίες και απάτες, η μονεταριστική βάση της παγκόσμιας οικονομίας υφίσταται από πολλούς ανήλεη κριτική. Η αταβιστική ανάμνηση της ανταλλακτικής κοινωνίας επανέρχεται παρηγορητική και γεμάτη υποσχέσεις. Τότε που τα αγαθά κυκλοφορούσαν με την απτή, φυσική τους αξία, χωρίς την αντιστοίχησή τους με τον άυλο μεσολαβητή, το χρήμα.

Σε αυτό το κλίμα γίναμε αίφνης κοινωνοί της ίδρυσης μίας Τράπεζας Τέχνης (Artbank) από ομάδα καλλιτεχνών, που φιλοτεχνεί ζωγραφιστά χαρτονομίσματα και θα τα εκθέτει ώς τις 3 Δεκεμβρίου, στο κτίριο της ΕΠΑΣΚΤ,Θόλου και Πανός 19Α, στην Πλάκα. Οι καλλιτέχνες δεν ζωγραφίζουν επάνω στα ευρώ αλλά «εκδίδουν» το δικό τους χρήμα, έργα ζωγραφικής, που τιμώνται όσο τα ίδια πραγματικά αξίζουν. Η υπόσχεση και η ομολογία ενυπάρχουν στο ίδιο το υλικό τους. Δεν χρειάζεται να τα πας στην τράπεζα για να λάβεις το αντίτιμό τους, ούτε στα μαγαζιά για να ψωνίσεις. Εχεις ήδη ψωνίσει και το μόνο που σου μένει είναι να τα πάρεις σπίτι σου να τα θαυμάζεις. Η τρίτη και καλύτερη όψη του αυτού νομίσματος. Φοβερή ιδέα που την πάμε με χείλια.

jparaske@enet.gr

[Σημείωση: Ο τίτλος του άρθρου είναι αναφορά στο έργο της Μαρίας Δουκάκη "χείλια"]